Lifandi Vísindi

Í 9. tölublaði 2009 má meðal annars lesa:

06.09.2009 9. Tölublað 2009 af Lifandi Vísindum

Meðal efnis í 9. tölublaði 2009

Svifdrekar virkja orku vindsins hátt yfir vindmyllunum
Í háloftunum blása öflugir og stöðugir vindar. Nú hyggjast hollenskir fræðimenn nýta krafta stormanna og virkja orku þeirra með risastórum svifvængjum sem fljúga í mörg hundruð metra hæð.

Trúarbrögð og þróun haldast í hendur
Allar götur frá því er fyrstu menningarsamfélögin litu dagsins ljós hafa trúarb...

Meira...

06.09.2009 Hvernig sofa hvalir?

Þegar skíðishvalir sofa liggja þeir kyrrir í yfirborðinu og sökkva aðeins lítilsháttar niður áður en ósjálfráð vöðvaviðbrögð færa þá aftur upp til að anda.

Steypireyður getur haldið niðri í sér andanum í klukkutíma þegar hún kafar. En hvernig fer hún að því að sofa? Sefur hún kannski fljótandi í yfirborðinu?

Dýr með stóran heila þurfa undantekningarlaust að hvílast og sofa reglubundið. Þetta getur verið vandasamt fyrir hvali, sem eins og öll önnur spendýr þurfa að anda að sér lofti. Hvalir hafa þó dregið úr þörf sinni fyrir að anda með því að þróa þann hæfileika að geta haldið ni...

Meira...

06.09.2009 Hvaðan þekkja menn norræna goðafræði?

Varðveislu þekkingar á norrænni goðafræði má að stórum hluta þakka Snorra Sturlusyni.

Hvaðan þekkja menn norræna goðafræði?

Þekking manna á norrænni goðafræði kemur fyrst og fremst úr Eddunum tveimur, Eddukvæðum og Snorra-Eddu, þar sem Snorri Sturluson skrifaði m.a. sagnir af goðunum.
Höfundar kvæðanna í eldri Eddunni eru óþekktir, en í þessari bók er bæði að finna goðakvæði og hetjukvæði. Þekktust goðakvæðanna eru Hávamál og Völuspá þar sem segir af sköpun heimsins, endalokum hans og endurreisn. Óðinn, sem er...

Meira...

06.09.2009 Geta dýr leyst upp fóstur?

Mörg dýr geta leyst upp fóstur í móðurlífinu. Þetta gerist yfirleitt mjög snemma á meðgöngu og fóstrið enn frumfósturvísir eða fósturvísir.

Er það rétt að tíkur geti leyst upp fóstur sín ef ekki árar til að fæða hvolpa?

Bæði menn og dýr eiga á hættu að meðgöngu ljúki fyrir eðlilegan tíma. Ýmsar ástæður geta verið fyrir þessu, svo sem fæðuskortur eða kuldi, en líka eiturefni, sjúkdómar eða jafnvel erfðagallar.
Þegar afkvæmi fæðast svo vanburða að þau geta ekki lifað utan legsins er talað um fósturlát, en í flestum tilvikum birtast engin sýnileg ummerki um endalok ...

Meira...

06.09.2009 Gulir bananar verða bláir

Bláastur er bananinn tveimur dögum eftir að hann tekur að þroskast.

Líffræði Þroskaðir bananar eru einu ávextirnir sem verða bláir í útfjólubláu ljósi. Þessi óvenjulegi litur myndast í samhengi við þroskun banananna, þegar klórófýl í hýðinu brotnar niður og leysir úr læðingi efni sem vísindamennirnir hafa gefið heitið FCC-katabólít. Þetta kynni að vera stór hluti skýringarinnar á því að bananar skuli vera svo miklu lengur að ná fullum þroska en aðrir ávextir, að unnt er að flytja þá með skipum fr...

Meira...

06.09.2009 Sárabindi virka græðandi og halda líffærum frískum

Nýja sárabindið er gert úr nanótrefjum, sem halda æðum opnum og slökum.

Læknisfræði Vísindamenn við Texas-háskóla hafa þróað nýja gerð sárabinda úr nanótrefjum sem brotna niður í líkamanum. Sárabindin eru ofin með svonefndum rafspuna, þar sem örsmáar nanótrefjar eru ofnar saman í dúk – í þessu tilviki sem sagt sáraumbúðir.
Einn af kostum nýja sárabindisins er sá að það losar köfnunarefnisoxíð þegar raki kemst að því. Köfnunarefnisoxíð heldur æðum opnum og slökum og það kemur að margvíslegu gagni. Sá...

Meira...

06.09.2009 Risaslangan sem var ámóta löng og strætó

Hryggjarliðirnir voru stærri en krepptur hnefi og pýtonslanga virðist lítil í samanburðinum.

Steingervingur veitir nýjar upplýsingar um lofstlag fyrir 60 milljón árum

Steingervingafræði Í kolanámu í Kólumbíu hefur nú fundist steingervingur af 13 metra langri slöngu sem talið er að hafi vegið ríflega 1,1 tonn. Að uppgötvunninni stóðu m.a. vísindamenn við Toronto-háskóla og slangan er sú stærsta sem nokkru sinni hefur fundist. Hryggjarliðirnir hafa verið yfir 300 talsins og þeir stærstu stærri en mannsh...

Meira...

06.09.2009 Við erum sköpuð til að trúa

Munkar í meinlætisgöngu. Indverskir Jainamunkar lifa við fátækt og mega sumir ekki eiga föt.

Allar götur frá því er fyrstu menningarsamfélögin litu dagsins ljós hafa trúarbrögð verið hluti af lífi manna og þetta hefur vakið furðu þróunarlíffræðinga. Hvernig er unnt að útskýra hvers vegna trúað fólk kýs að verja svo miklum tíma og mikilli orku, auk fjármuna, í starfsemi sem ekki virðist hafa neinn líffræðilegan ávinning í för með sér? Rannsóknir undanfarinna ára hafa leitt af sér eitt hugsanlegt svar.

Þeir sitja í kyrr...

Meira...

Eldri blöð 2009


	9. tölublað 2009.

	8. tölublað 2009.

	7. tölublað 2009.

	6. tölublað 2009.

	5. tölublað 2009.

	4. tölublað 2009.

	3. tölublað 2009.

	2. tölublað 2009.

	1. tölublað 2009.

Eldri blöð 2008


	15. tölublað 2008.

	14. tölublað 2008.

	13. tölublað 2008.

	12. tölublað 2008.

	11. tölublað 2008.

	10. tölublað 2008.

	9. tölublað 2008.

	8. tölublað 2008.

	7. tölublað 2008.

	6. tölublað 2008.

	5. tölublað 2008.

	4. tölublað 2008.

	3. tölublað 2008.

	2. tölublað 2008.

	1. tölublað 2008.

Eldri blöð 2007


	17. tölublað 2007.

	16. tölublað 2007.

	15. tölublað 2007.

	14. tölublað 2007.

	13. tölublað 2007.

	12. tölublað 2007.

	11. tölublað 2007.

	10. tölublað 2007.

	9. tölublað 2007.

	8. tölublað 2007.

	7. tölublað 2007.

	6. tölublað 2007.

	5. tölublað 2007.

	4. tölublað 2007.

	3. tölublað 2007.

	2. tölublað 2007.

	1. tölublað 2007.

Eldri blöð 2006


	17. tölublað 2006.

	16. tölublað 2006.

	15. tölublað 2006.

	14. tölublað 2006.

	13. tölublað 2006.

	12. tölublað 2006.

	11. tölublað 2006.

	10. tölublað 2006.

	9. tölublað 2006.

	8. tölublað 2006.

	7. tölublað 2006.

	6. tölublað 2006.

	5. tölublað 2006.

	4. tölublað 2006.

	3. tölublað 2006.

	2. tölublað 2006.

	1. tölublað 2006.

Eldri blöð 2005


	17. tölublað 2005.

	16. tölublað 2005.

	15. tölublað 2005.

	14. tölublað 2005.

	13. tölublað 2005.

	12. tölublað 2005.

	11. tölublað 2005.

	10. tölublað 2005.

	9. tölublað 2005.

	8. tölublað 2005.

	7. tölublað 2005.

	6. tölublað 2005.

	5. tölublað 2005.

	4. tölublað 2005.

	3. tölublað 2005.

	2. tölublað 2005.

	1. tölublað 2005.

Eldri blöð 2004


	17. tölublað 2004.

	16. tölublað 2004.

	15. tölublað 2004.

	14. tölublað 2004.

	12. tölublað 2004.

	11. tölublað 2004.

	10. tölublað 2004.

	9. tölublað 2004.

	8. tölublað 2004.

	7. tölublað 2004.

	6. tölublað 2004.

	5. tölublað 2004.

	4. tölublað 2004.

	3. tölublað 2004.

	2. tölublað 2004.

	1. tölublað 2004.

Eldri blöð 2003


	15. tölublað 2003.

	14. tölublað 2003.

	13. tölublað 2003.

	12. tölublað 2003.

	11. tölublað 2003.

	10. tölublað 2003.

	9. tölublað 2003.

	8. tölublað 2003.

	7. tölublað 2003.

	6. tölublað 2003.

	5. tölublað 2003.

	4. tölublað 2003.

	3. tölublað 2003.

	2. tölublað 2003.

	1. tölublað 2003.

Eldri blöð 2002


	14. tölublað 2002.

	13. tölublað 2002.

	12. tölublað 2002.

	11. tölublað 2002.

	10. tölublað 2002.

	9. tölublað 2002.

	7. tölublað 2002.

	6. tölublað 2002.

	5. tölublað 2002.

	4. tölublað 2002.

	3. tölublað 2002.

	2. tölublað 2002.

	1. tölublað 2002.