Lifandi Vķsindi
 
Prenta
24.01.2009     15. Tölublaš 2008 af Lifandi Vķsindum
15. tbl. 2008
15. tbl. 2008
Mešal efnis ķ 15. tölublaši 2008

Olķuęvintżriš frį fyrsta til sķšasta dropa
Frį fyrstu olķuboruninni įriš 1958 hefur olķan veriš eldsneytiš ķ žróun nśtķmasamfélags – og drifkraftur ęvintżramanna og risafyrirtękja ķ leit aš ótrślegu rķkidęmi.

Menn Hreyfa sig eins og fiskar
Hópar viršast hegša sér ķ samręmi viš nokkrar ofur einfaldar og algildar reglur, hvort heldur um er aš ręša skordżr, fugla, fiska eša menn. Örfįir einstaklingar, sem vita ķ ešli sķnu hvaš hópnum ber aš gera viš tilteknar ašstęšur, geta fengiš alla til aš breyta stefnunni mjög hratt.

Hversu stór er alheimurinn?
Um aldarašir hefur manneskjan furšaš sig į hvernig alheimurinn er samsettur, hve gamall hann er og hvernig hann žróast. Nśna erum viš mjög nįlęgt žvķ aš geta svaraš žessu en žaš eru samt margar óleystar gįtur varšandi alheiminn.

Lķfveršir lķkamans
Bakterķur žekja hvern fersentimetra hśšar og slķmhśša ķ mannslķkamanum. Žrįtt fyrir aš bakterķur hafi į sér slęmt orš, bendir margt til aš žęr séu okkur lķfsnaušsynlegar. Į nęstu įrum į alžjóšlegt lķkamsörveruverkefni aš leysa gįtuna og śtskżra įstęšuna.

Tķminn er sveigjanlegur
Tķminn flżgur žegar viš skemmtum okkur. Hann sniglast hins vegar įfram žegar okkur leišist og ef viš lendum ķ erfišum ašstęšum er nįnast eins og aš tķminn standi ķ staš. Nżjar rannsóknir sem geršar hafa veriš į sveigjanlegri tķmaskynjun okkar leiša ķ ljós aš žaš er minniš sem stjórnar tķmanum.

Flugvélar framtķšar nį allt aš 15 žśsund km/klst
Nś eiga svokallašar ,,scram-žotur aš komast į allt aš fimmtįnföldum hraša hljóšsins. Žegar įriš 2009 munu fyrstu reynsluflugin eiga sér staš.

Leita í greinasafni
Lesendur įlķta...

Guš er
Ekki til
Algóšur
Almįttugur
Hinn mikli andi
Eins og lżst er ķ Bilķunni
Jesś Kristur
Veit ekki
Allt žetta og miklu meira
 

Spurningin...
Af hverju fara eldingar ķ krįkustigu?
Žegar mašur sér eldingu slį nišur ķ jöršu gerist žaš aldrei lóšrétt. Hvers vegna velur eldingin ekki bara stystu leiš? Elding er stór neisti og viš erum vön aš neisti fari beinustu, stystu leiš aš marki sķnu. Ķ tilviki eldingar ķ žrumuvešri žarf žó aš leggja marga kķlómetra aš baki og ferliš viš aš mynda eldingu gerist žvķ ķ minni žrepum. Neisti myndast vegna spennumismunar og hvaš eldingar varšar er žetta spennumismunur milli žrumuskżsins og jaršar. Įšur en elding myndast veršur žessi grķšarlegi spennumunur til aš rafeindir leita frį skżinu ķ įtt til jaršar. Žessar rafeindir sękja nišur į viš ķ svonefndum eldingargöngum žar sem andrśmsloftiš jónast. Eldingagöngin fęrast ķ įtt til jaršar ķ smęrri žrepum eša um 50 m ķ hvert sinn og ķ žessu ferli fylgir rafeindastraumurinn žvķ lagi ķ loftinu sem best leišir. Žaš getur veriš smįvęgilegur munur į leišinni sem įkvaršar įttina og eldingargöngin eru žvķ köntuš og ójöfn. Žegar eldingin nįlgast yfirborš jaršar leitast aukiš magn rafeinda viš aš fį samsvarandi śthlešslu frį yfirborši jaršar sem greinist upp į viš ķ įtt aš žrumuskżinu. Žegar göngin tvö mętast veršur skammhlaup ķ kerfinu og hinn mikli spennumunur leysir śr lęšingi öflugan straum gegnum eldingagöngin. Afleišingin er sżnileg elding sem fylgir formi ganganna. Oft greinist eldingin nišur viš jöršu, žar sem rafeindirnar hafa myndaš hlišargreinar ķ leit žeirra aš yfirborši jaršar. Form eldingar er žvķ myndaš ķ ferli sem um margt minnir į ferš vatns um landslag. Stefna hreyfingarinnar ręšst af smįatrišum sem verša til aš eldingin hreyfist ķ krįkustigum.