Lifandi Vísindi
 
Prenta
05.02.2009     1. Tölublað 2009 af Lifandi Vísindum
1. tbl. 2009
1. tbl. 2009
Meðal efnis í 1. tölublaði 2009

Leynilegt vopn
Ný og háþróuð gerð rafeindasmásjá afhjúpar áður óséð smáatriði. Samblanda af fimbulkulda og öflugri reiknigetu tölvunnar verða til að smásjáin sér enn skarpar og aðferðin er svo inngripslítil að vísindamenn geta nú rannsakað minnstu smáatriði vírusa.

Tryllingslegt dauðastríð stjarnanna.
Þegar stjarna brennur upp getur afleiðingin orðið óálitleg dvergstjörna, en deyjandi stjarna getur einnig tæst í sundur sem sprengistjarna. Nýjar athuganir veita nákvæmari mynd af því ferli sem leiðir til mestu sprenginga í alheimi.

Hvað er vitund?
Vitundina er hvorki hægt að mæla né vega. Samt sem áður hafa hugsuðir og vísindamenn öldum saman leitað skýringa á því hvað vitundin eiginlega felur í sér. Leit þeirra hefur til þessa fært okkur fá svör en leitt af sér margrar spurningar:

Risaloftsteinn skall niður fyrir 5.000 árum
Fyrir aðeins 5.000 árum skall risastór loftsteinn niður í Indlandshaf þar sem hann olli gríðarlegri flóðbylgju sem barst m.a. inn yfir Madagaskar og Ástralíu. Þannig hljómar djörf kenning sem jarðfræðingurinn Dallas Abbott hefur sett fram. Hún hefur fjórar vísbendingar en skortir þó hina afgerandi sönnun.

Róm afríku
Septimius Severus keisari dældi miklum fjármunum í fæðingarborg sína í Lýbíu. Nú geta fornleifafræðingar flett hulunni af stóra draumi hans.

Leita í greinasafni
Lesendur álíta...

Guð er
Ekki til
Algóður
Almáttugur
Hinn mikli andi
Eins og lýst er í Bilíunni
Jesú Kristur
Veit ekki
Allt þetta og miklu meira
 

Spurningin...
Draga dauðir kakkalakkar aðra kakkalakka til sín?
Það er sagt að ef maður drepur einn kakkalakka, safnist aðrir kakkalakkar að. Er þetta rétt eða bara vitleysa? Kakkalakkar eru stór hópur skordýra og alls hefur verið lýst meira en 3.500 tegundum. Þessi dýr hafa skapað sér óvinsældir með því að eyðileggja mat og valda óþægilegri lykt í híbýlum manna. Þau skordýr sem eru félagsverur nota iðulega ilmefni til tjáskipta. Efnin kallast ferómón og þau valda ákveðnum viðbrögðum hjá öðrum einstaklingum sömu tegundar. Á svipaðan hátt og hormón stýra ýmissi líkamsstarfsemi, stjórna ferómón ýmis konar félagslegri hegðun og þróun í samfélagi þessara dýra. Tilraunir á amerískum kakkalökkum sýna að þessi dýr laðast ekki að, heldur leggja þvert á móti á flótta þegar sár myndast á líkama eins dýrs. Úr sárinu streyma nefnilega aðvörunarferómón sem koma kakkalökkunum til að forðast þann stað þar sem einhver þeirra hefur látið lífið. Tilraunir með þýska kakkalakka, sem er sú tegund sem algengust er í Norður-Evrópu, sýna hins vegar allt annað. Í saur þessarar tegundar er að finna ilmefni sem kalla aðra einstaklinga á staðinn. Þetta atferli getur verið heppilegt í þeim tilvikum sem kakkalakki hefur fundið gnægð fæðu, sem getur nýst fleirum í samfélaginu. En það þýðir líka að kremji maður kakkalakka, losnar úr honum saur sem laðar aðra kakkalakka á staðinn. Og markmið tilraunanna var einmitt að komast að því hvort unnt væri að nota þessi lyktarefni til að narra kakkalakkana í gildru.