Skjalasafnið
Ítalinn Leon Battista Alberti var einn af þúsundþjalasmiðum endurreisnartímans. Hann var rithöfundur, listamaður, arkitekt og áhugamaður um dulmál. Árið 1467 lýsti hann kóðahjóli sem samsett var úr tveimur málmskífum. Sú ytri var föst en þeirri innri mátti snúa. Á ytri skífunni voru bókstafirnir í stafrófsröð en mynstrið á innri skífunni var annað. Með hjálp kóðahjólsins var hægt að senda skilaboð sem ekki var unnt að lesa nema viðtakandinn hefði sams konar kóðahjól og vissi hvernig ætti að stilla það. Fram til þessa tíma höfðu menn getað leyst flestar gerðir dulmáls með tíðnigreiningu, sem sé bera saman hve oft tiltekið tákn kemur fyrir í textanum með samanburði við tíðni bókstafsins í tungumálinu. Það var Lesa meira
John Hanson var fyrsti forseti Bandaríkjanna
George Washington var ekki fyrsti forseti Bandaríkjanna og í raun réttri höfðu margir forsetar verið við völd í Bandaríkjunum áður en hann kom til sögunnar. Árið 1781 var John Hanson frá Maryland kjörinn forseti þegar hið svonefnda meginlandsþing lýsti Bandaríkin sem fullvalda þjóðríki. Á þjóðþinginu áttu sæti fulltrúar 13 ríkja og þegar þeir samþykktu fyrstu Lesa meira
Bak við arfsögnina - Ræningi verður góðmenni
Hver kannast ekki við Hróa hött? Þessa glæsilegu og virtu alþýðuhetju sem leyndist í Skírisskógi utan við Nottingham í Englandi og stal frá hinum ríku en gaf fátækum. Þjóðsagan um Hróa, eða Robin Hood, hefur vakið aðdáun í hátt í 800 ár. En var þessi frægi útlagi til í raun og veru? Öldum saman hafa fræðimenn án árangurs leitað sannana sem í eitt skipti fyr Lesa meira
Lík prufukeyrðu bíla
Fram yfir 1930 voru ekki gerðar neinar vísindalegar tilraunir varðandi áhrif þess á mannslíkamann að lenda í árekstri í bíl. Nú var byrjað að rannsaka þetta og við fyrstu tilraunirnar voru notuð lík. Tilraununum var ætlað að afhjúpa hæfni líkamans gagnvart þeim harkalegu kröftum sem losna úr læðingi við harðan árekstur. Þótt tilraunirnar skiluðu ómetanlegum ni Lesa meira
Kapteinn gengur á vatninu
Charles W. Oldrieve getur gengið á vatni. Það sannaði hann í gær þegar hann kom á land við endann á Canal Street í New Orleans í 130 sm löngum og 13 sm breiðum kanólaga vatnaskóm eftir að hafa gengið alls 2.600 km á vatni. Þar með hefur hann líka unnið veðmál sitt við auðmanninn Edward Williams í Boston. Til að sigra þurfti Oldrieve að ganga á vatnaskónum sínum Lesa meira
Ryksugan spýtti úr sér
Fyrstu ryksugurnar komu á markað upp úr 1850 og voru handsnúnar. Aflið rétt dugði til að ná ryki upp af gólfinu. Loftdæla skapaði tómarúm sem sogaði til sín lauslegt efni af gólfinu, en iðulega spýttu ryksugurnar því úr sér aftur eftir fáeinar sekúndur. Ryksugur náðu engu að síður vinsældum og fyrstu rafknúnu ryksugurnar komu á markað 1899. Lesa meira
Vínbóndi beindi fallbyssum til himins
Árið 1896 fann austurríski vínframleiðandinn Albert Steiger upp fallbyssu sem átti að leysa upp yfirvofandi haglél. Þannig hugðist hann koma í veg fyrir að haglélin eyðulegðu uppskeruna. Fallbyssan var keilulaga trekt og 4,5 metrar á hæð. Hún var hlaðin með 2 kílóum af púðri. Þegar hleypt var af myndaðist ógnarlegur hávaði og reykhringur, meira en metri í þvermál, Lesa meira
Ernir fljúga loftbelg
Einhver furðulegasta hugmynd allra tíma hlýtur að vera þessi uppfinning Frakkans Charles Wulffs frá 1887. Ernir, gammar eða kondórar áttu að knýja þennan loftbelg. Sá sem var niðri í körfunni átti að kalla skipanir sínar upp í gegnum rör til stýrimannsins sem aftur sneri hjóli, sem fuglarnir voru festir við með ólum, og beina flugi þeirra þannig í rétta stefnu. Í flj Lesa meira
Skátar stöðva hnerra
Þegar skáti læðist um í náttúrunni, getur hávær hnerri auðveldlega afhjúpað hann. Sérhver góður skáti þarf því að kunna að stöðva hnerrann. Og eins og sjá má á þessari mynd úr sígarettupakka frá 1912, þarf ekki annað en að halda vísifingri upp að nefinu og þrýsta þar til hnerraþörfin hverfur. Player‘s var eitt af fyrstu bresku tóbaksfyrirtækjunum sem se Lesa meira
Faðir sagnfræðinnar ferðaðist víða um lönd
Það er ekki að ástæðulausu sem Grikkinn Heródót (um 480-420 f.Kr.) hefur verið faðir sagnfræðinnar. Stórvirki hans, Historia, eða Saga, er elsta stóra ritsmíðin í óbundnu máli og er hér að finna fjöldann allan af lýsingum á framandi menningu og borgum sem Heródót heimsótti sjálfur í fjölmörgum ferðum sínum. Hann var nefnilega sjálfur mikill ferðalangur og tókst Lesa meira
Prestur uppgötvaði leynilíf plantnanna
Joseph Priestley (1733-1804) var atorkusamur maður. Þessi Englendingur var prestur og rithöfundur en hafði auk þess brennandi áhuga á hvers kyns vísindum. Hann er m.a. þekktur fyrir að hafa fundið upp strokleður og fyrir að sýna fram á að grafít geti leitt straum. Hann varð líka fyrstur til að lýsa eiginleikum eitraðra lofttegunda svo sem ammoníaks, brennisteinstvísýrings, Lesa meira
150 ára barátta við Everest
Manninn hefur lengið langað til að stíga á topp hæsta fjalls heims. Leiðin er hin lengsta og mannskæðasta sem menn hafa tekist á við. Hún hefst með mælingum Breta á miðri 19. öld en það er ekki fyrr en upp úr 1920 sem þeir eru reiðubúnir að reyna við tindinn í fyrsta sinn.
Lifandi Vísindi birti fjórar stórar greinar um merkustu leiðangrana á toppinn: Þann fyrsta, sem því miður misttókst, þann sem tókst, þegar Edmund Hillary sté á tindinn, þann sem Reinhold Messner fór einsamall og svo um árið 1996, sem var þakið slysum.
Hnattrænar áskoranir
Þannig fáum við loftslagið á réttan kjöl
Í desember 2009 funduðu stjórnmálamenn frá öllum heiminum á leiðtogafundi í Kaupmannahöfn, þar sem umræðuefnið var loftslag framtíðarinnar. Markmiðið var að komast að niðurstöðu sem yrði til þess að draga úr hlýnun jarðar, aðallega með því að minnka koltvísýringsmengun.
Lifandi Vísindi birti þrjár stórar greinar um hvaða lausnir nauðsynlegt sé að veðjað sé á, ef ætlunarverkið á að takast. Við höfum í raun yfir að ráða nauðsynlegri tækni til að lækka hitastig jarðar um tvær til þrjár gráður. Ekki nóg með það, heldur ættum við að geta framkvæmt allar breytingarnar á aðeins aldarfjórðungi!
Apollo verkefnið
"Lítið skref fyrir manninn, en risastökk fyrir mannkyn."
Hin frægu orð Neil Armstrongs á mánanum voru hápunkturinn á átta ára undirbúningi, þar sem 400.000 manns höfðu stritað við að raungera undraverðan draum.
Lifandi vísindi hyllir þetta afrek með röð greina þar sem þú getur fylgt í fótspor Apollo-geimfaranna. Fylgist með þeim þegar þeir eru á toppi stærstu eldflaugar sem nokkru sinni hefur verið smíðuð og þeytast út í geiminn. Meðan þeir á 40.000 km/klst. hraða stefna til tungsins. Einnig þeim spennuþrungnu mínútum þegar þeir þurfa að finna sér lendingarstað milli viðsjálverðra gíga og kletta, sem og á hættulegum ferðum þeirra í ókönnuðum geimi.
