Skjalasafnið
Ítalinn Leon Battista Alberti var einn af þúsundþjalasmiðum endurreisnartímans. Hann var rithöfundur, listamaður, arkitekt og áhugamaður um dulmál. Árið 1467 lýsti hann kóðahjóli sem samsett var úr tveimur málmskífum. Sú ytri var föst en þeirri innri mátti snúa. Á ytri skífunni voru bókstafirnir í stafrófsröð en mynstrið á innri skífunni var annað. Með hjálp kóðahjólsins var hægt að senda skilaboð sem ekki var unnt að lesa nema viðtakandinn hefði sams konar kóðahjól og vissi hvernig ætti að stilla það. Fram til þessa tíma höfðu menn getað leyst flestar gerðir dulmáls með tíðnigreiningu, sem sé bera saman hve oft tiltekið tákn kemur fyrir í textanum með samanburði við tíðni bókstafsins í tungumálinu. Það var Lesa meira
Uppfinningamaðurinn Edison tekur fíl af lífi með riðstraumi
Fílskýrin Topsy var í gær tekin af lífi með rafstraumi fyrir framan 1.500 áhorfendur. Eftir að Edison gaf merki, var 6.600 volta riðstraumi hleypt í gegnum Topsy og hún féll samstundis til jarðar með miklum skelli. Kvikmyndarar Edisons festu atburðinn á filmu. Topsy hefur á síðustu árum banað þremur gæslumönnum, þar af einum sem ölvaður reyndi að gefa henni logandi s Lesa meira
Blómaaskja platar flugur
Árið 1888 smíðaði uppfinningamaðurinn Harold Somers litla, sakleysislega öskju sem var flugum lífshættuleg. Gerviblómin gáfu frá sér sætan ilm en voru í rauninni full af eiturvökva. Þessi askja fékkst í verslunum í meira en 40 ár. Lesa meira
Bretar beittu kynþáttahatri í baráttunni við Japana
Seinni heimsstyrjöldin var grimmileg og miskunnarlaus. Engin stríðsþjóðanna skirrðist við að beita kynþáttahatri í áróðri sínum. Þegar Bretar vildu sýna Áströlum samstöðu í baráttunni við Japani, var óvinurinn sýndur sem lágvaxið og ljótt kvikindi, ekki ósvipað apa. Boðskapurinn var sá að Bretar hefðu ekki gleymt Áströlum, en það höfðu margir Ástralir á Lesa meira
Austur-þýsk ljós njóta vinsælda
Árið 1969 hannaði Austur-Þjóðverjinn Karl Peglau gangbrautarljósmerki sem kallast „Das Amlelmännchen“ og naut strax vinsælda, einkum meðal barna. Eftir að múrinn féll átti að skipta þessum ljósum út, en það mætti mikilli andstöðu. Fyrir bragðið eru ljósin enn notuð í Austu-Berlín og ein af sárafáum táknmyndum hins gamla Austur-Þýskalands sem enn lifa. Lesa meira
Faðir bóluefnisins afhjúpaði gaukinn
Breski læknirinn Edward Jenner tryggði sér sess í mannkynssögunni þegar honum tókst að gera fólk ónæmt fyrir bólusótt með bóluefni árið 1796. En reyndar hafði hann vakið athygli þegar árið 1788 og þá á allt öðru sviði – þegar hann afhjúpaði atferli gauksunga. Náttúrufræðingar hafa alltaf haft áhuga á gauknum þar eð hann verpir eggjum sínum í hreiður a Lesa meira
Dularfullur dauðdagi Napóleons skýrður
Franski herforinginn og keisarinn Napóleon Bonaparte lést árið 1821. Hann var þá fangi Breta á eyjunni St. Helenu. Ástæðan var magakrabbi en ekki eitrun. Þetta sýna tvær mismunandi rannsóknir gerðar á síðustu árum. Bresku læknarnir sem krufðu lík Napóleons eftir andlát hans, höfðu sem sagt rétt fyrir sér. Í nærri 200 ár hafa fjölmargir haft Bretana grunaða um a Lesa meira
Læknar réttu hjálparhönd
Það urðu tímamót í lækningasögunni þann 23. september 1998 þegar Nýsjálendingurinn Clint Hallam vaknaði upp með ágrædda hönd eftir 13,5 tíma aðgerð. Þetta var sannkölluð tímamótaaðgerð þar sem læknar frá fjórum löndum voru samankomnir í Lyon í Frakklandi og lögðu saman krafta sína og þekkingu við að tengja smásæjar taugar, vöðva, sinar og æðar í ei Lesa meira
Vélbyssan sem skaut fyrir horn
Í síðari heimsstyrjöld voru í fyrsta sinn notaðar byssur sem hægt var að skjóta úr fyrir horn. Þjóðverjar voru fetinu framar við að þróa vélbyssur með sveigðu hlaupi, m.a. svonefnt Krummlauf-hlaup sem skrúfað var framan á Sturmgewehr 44 og þá var hægt að skjóta í allt að 90 gráðu horn. Vopnið átti að nota í návígi og án þess að hermaðurinn þyrfti sjálfur Lesa meira
Hraðlest í gegnum múrvegg
Í gær, þann 22. október kom Granville-París-hraðlestin inn á Gare de L‘Quest-brautarstöðina á 60 km hraða. Hemlar lestarinnar brugðust og eimvagninn braut gat á múrvegginn við enda teinanna og féll niður á götu. Tveggja barna móðir, blaðasölukonan Marie-Augustine Aguilard, lést þegar múrsteinar úr veggnum féllu yfir hana. Til allrar hamingju lifðu allir farþegar les Lesa meira
Fyrsti hnykkjarinn var kennari, býbóndi og heilari
Þegar Daniel David Palmer opnaði kírópraktorskóla í Davenport í Iowa í Bandaríkjunum 1897 lagði hann grunninn að alveg nýrri grein meðhöndlunar og forvarna í lækningum. Palmer var kennari og býflugnabóndi og fékkst að auki við heilun. Árið 1895 kom til hans maður, Harway Lillard að nafni, sem verið hafði heyrnarlaus í 17 ár og var að auki með lítinn hnúð á bak Lesa meira
150 ára barátta við Everest
Manninn hefur lengið langað til að stíga á topp hæsta fjalls heims. Leiðin er hin lengsta og mannskæðasta sem menn hafa tekist á við. Hún hefst með mælingum Breta á miðri 19. öld en það er ekki fyrr en upp úr 1920 sem þeir eru reiðubúnir að reyna við tindinn í fyrsta sinn.
Lifandi Vísindi birti fjórar stórar greinar um merkustu leiðangrana á toppinn: Þann fyrsta, sem því miður misttókst, þann sem tókst, þegar Edmund Hillary sté á tindinn, þann sem Reinhold Messner fór einsamall og svo um árið 1996, sem var þakið slysum.
Hnattrænar áskoranir
Þannig fáum við loftslagið á réttan kjöl
Í desember 2009 funduðu stjórnmálamenn frá öllum heiminum á leiðtogafundi í Kaupmannahöfn, þar sem umræðuefnið var loftslag framtíðarinnar. Markmiðið var að komast að niðurstöðu sem yrði til þess að draga úr hlýnun jarðar, aðallega með því að minnka koltvísýringsmengun.
Lifandi Vísindi birti þrjár stórar greinar um hvaða lausnir nauðsynlegt sé að veðjað sé á, ef ætlunarverkið á að takast. Við höfum í raun yfir að ráða nauðsynlegri tækni til að lækka hitastig jarðar um tvær til þrjár gráður. Ekki nóg með það, heldur ættum við að geta framkvæmt allar breytingarnar á aðeins aldarfjórðungi!
Apollo verkefnið
"Lítið skref fyrir manninn, en risastökk fyrir mannkyn."
Hin frægu orð Neil Armstrongs á mánanum voru hápunkturinn á átta ára undirbúningi, þar sem 400.000 manns höfðu stritað við að raungera undraverðan draum.
Lifandi vísindi hyllir þetta afrek með röð greina þar sem þú getur fylgt í fótspor Apollo-geimfaranna. Fylgist með þeim þegar þeir eru á toppi stærstu eldflaugar sem nokkru sinni hefur verið smíðuð og þeytast út í geiminn. Meðan þeir á 40.000 km/klst. hraða stefna til tungsins. Einnig þeim spennuþrungnu mínútum þegar þeir þurfa að finna sér lendingarstað milli viðsjálverðra gíga og kletta, sem og á hættulegum ferðum þeirra í ókönnuðum geimi.
