Alheimurinn
Nýjar rannsóknir benda til að sólin sé alls ekki jafn stöðug og talið hefur verið. Fjöldi sólgosa hefur verið niðri í öldudal og kannski munu þau hverfa alveg um tíma. Þetta er vísbending um óþekkt ferli í iðrum sólar sem kunna að hafa mikil áhrif á loftslag jarðar.
Veturinn 2010 var óvenju kaldur í Norður-Evrópu. Margt bendir nú til að þetta hafi ekki verið tölfræðileg hending heldur að skýringuna megi leita til sólarinnar. Á þessu tímabili var virkni sólar óvenjulega lítil. Þessi litla virkni gæti hafa verkað á svonefndar vindrastir í heiðhvolfinu sem hafa hindrað milda vestanvinda að komast inn frá Atlantshafi, en þeir veita okkur tiltölulega mild vetrarveður. Þetta er álit Michael Lockwood við University of Reading en hann er prófessor í geimeðlisfræði. Rannsóknir hans benda til að sólin sé ekki jafn stöðug og talið hefur verið. Þetta sjónarmið styðja aðrar rannsóknir sem sýna að nokkrir þættir í virkni sólar geta sveiflast furðu mikið. Eitt greinilegt frávik felst í fjölda s Lesa meira
Beinagrind alheimsins kortlögð
Stjörnufræði Hinar fjölmörgu stjörnuþokur í geimnum mynda þrívítt netverk utan um risavaxnar tómarúmsbólur. Samkvæmt geimeðliskenningunni er ástæða þessarar dreifingar sú að stjörnuþokurnar eru innbyggðar í eins konar grindverk úr myrku, ósýnilegu “huliðsefni” en massi þess er talinn næstum nífaldur á við allar sýnilegar stjörnur. Nú hefur alþjóðlegur Lesa meira
Hvernig er hæð mæld á öðrum hnöttum?
Á öðrum reikistjörnum, þar sem ekki er unnt að miða við yfirborð sjávar, er nauðsynlegt að finna einhvers konar meðalhæð á hnettinum til viðmiðunar. Í þeim tilgangi eru gerðar hæðarmælingar með leysi eða radar. Á Mars hefur hæðarmunur verið mældur mjög nákvæmlega frá gervihnettinum Mars Global Surveyor. Á grundvelli mælinga með leysitækinu “Mars Orbiter Las Lesa meira
Stjörnuþokur endurnýta stjörnuryk
Stjörnufræði Ný mynd tekin af innrauða geimsjónaukanum Spitzer, sem er í eigu NASA, kemur stjörnufræðingum nú til hjálpar við að öðlast skilning á því hvernig stjörnuþokur endurnýta stjörnuryk. Myndin sýnir gasþoku í stjörnþokunni Magellanskýinu sem er á ferli í kringum Vetrarbrautina í um 163.000 ljósára fjarlægð. Stjörnufræðingum hefur lengi verið ljó Lesa meira
Á Mars rann vatn fyrir skömmu
Stjörnufræði Nýjar athyglisverðar myndir, teknar af gervihnetti NASA, Mars Global Surveyor, benda ákveðið til þess að talsvert mikið af vatni hafi runnið um yfirborð reikistjörnunnar fyrir fáum árum. Reynist þetta rétt, er trúlega enn að finna vatn í fljótandi formi á rauðu reikistjörnunni og það eykur líkurnar á því að vísindamennirnir muni einn góðan veðurdag Lesa meira
Getur líf leynst á risaplánetu?
Fræðilega séð er ekkert því til fyrirstöðu að klapparplánetur af sömu gerð og jörðin gætu náð sömu stærð og gasrisinn Júpíter. Leitin að reikistjörnum í öðrum sólkerfum hefur leitt í ljós að sólkerfi geta orðið til á mjög mismunandi hátt og það er hreint ekki fráleitt að á næstunni kynni að uppgötvast risavaxin klapparreikistjarna á braut um nærliggja Lesa meira
Líður tíminn jafn hratt hér og á Mars?
Fyrir tilkomu afstæðiskenningarinnar hefði svarið við þessari spurningu verið já, tíminn líður nákvæmlega jafn hratt á þessum tveimur reikistjörnum, en svo einfalt er málið ekki lengur. Reikningsdæmið lítur nú svona út: Jörð er þyngri en Mars og þyngdaraflið því kröftugra. Samkvæmt afstæðiskenningunni gengur klukkan hægar eftir því sem þyngdaraflið er meira o Lesa meira
Hvernig vita menn úr hverju stjörnur eru?
Síðan 1857 hafa eðlisfræðingar notað litrófsgreiningu til að ákvarða efnasamsetningu í ytri lögum stjarna. Aðferðin grundvallast á þeirri staðreynd að ljósið berst frá innri og ógagnsæjum lögum stjörnunnar. Á leið sinni til jarðar þarf það að fara í gegnum lofthjúp stjörnunnar. Öll efni sem hér eru í gasformi, hvort heldur um er að ræða frumefni eða efnasa Lesa meira
Aftur til tunglsins
Geimfarinn Eugene Cernan var síðasti maðurinn sem steig fæti á tunglið. Þann 14. desember 1972 steig hann inn í lendingarfarið og lenti heilu og höldnu á jörðinni fimm dögum síðar. Þar með hafði punkturinn verið settur aftan við ferðir manna til tunglsins - í bili. Árið 2004 tilkynnti Bush Bandaríkjaforseti að Bandaríkjamenn hyggi nú á endurkomu til þessa nágrannahn Lesa meira
Fjarlægt kolefnissólkerfi
Stjörnufræði Sólkerfi okkar er um 4,5 milljarða ára en Beta pictoris ekki nema 8 - 20 milljóna ára og stjörnufræðingar velta nú fyrir sér hvort svona mikið af kolefni kunni einhvern tíma að hafa verið að finna í sólkerfi okkar. Lesa meira
Jörðin er í skjóli frá gammageislun
Stjörnufræði Langvinn gammageislun er svo orkurík að hún gæti þurrkað út allt líf af jörðinni. Nýjar rannsóknir sýna hins vegar að svo heppilega vill til að hættan á þessu er nánast alls engin í stjörnuþoku okkar. Með hjálp Hubble-geimsjónaukans hafa stjörnufræðingar ákvarðað uppruna 42 langvarandi gammageisla. Allir reyndust þeir stafa frá risavöxnum sprengi Lesa meira
150 ára barátta við Everest
Manninn hefur lengið langað til að stíga á topp hæsta fjalls heims. Leiðin er hin lengsta og mannskæðasta sem menn hafa tekist á við. Hún hefst með mælingum Breta á miðri 19. öld en það er ekki fyrr en upp úr 1920 sem þeir eru reiðubúnir að reyna við tindinn í fyrsta sinn.
Lifandi Vísindi birti fjórar stórar greinar um merkustu leiðangrana á toppinn: Þann fyrsta, sem því miður misttókst, þann sem tókst, þegar Edmund Hillary sté á tindinn, þann sem Reinhold Messner fór einsamall og svo um árið 1996, sem var þakið slysum.
Hnattrænar áskoranir
Þannig fáum við loftslagið á réttan kjöl
Í desember 2009 funduðu stjórnmálamenn frá öllum heiminum á leiðtogafundi í Kaupmannahöfn, þar sem umræðuefnið var loftslag framtíðarinnar. Markmiðið var að komast að niðurstöðu sem yrði til þess að draga úr hlýnun jarðar, aðallega með því að minnka koltvísýringsmengun.
Lifandi Vísindi birti þrjár stórar greinar um hvaða lausnir nauðsynlegt sé að veðjað sé á, ef ætlunarverkið á að takast. Við höfum í raun yfir að ráða nauðsynlegri tækni til að lækka hitastig jarðar um tvær til þrjár gráður. Ekki nóg með það, heldur ættum við að geta framkvæmt allar breytingarnar á aðeins aldarfjórðungi!
Apollo verkefnið
"Lítið skref fyrir manninn, en risastökk fyrir mannkyn."
Hin frægu orð Neil Armstrongs á mánanum voru hápunkturinn á átta ára undirbúningi, þar sem 400.000 manns höfðu stritað við að raungera undraverðan draum.
Lifandi vísindi hyllir þetta afrek með röð greina þar sem þú getur fylgt í fótspor Apollo-geimfaranna. Fylgist með þeim þegar þeir eru á toppi stærstu eldflaugar sem nokkru sinni hefur verið smíðuð og þeytast út í geiminn. Meðan þeir á 40.000 km/klst. hraða stefna til tungsins. Einnig þeim spennuþrungnu mínútum þegar þeir þurfa að finna sér lendingarstað milli viðsjálverðra gíga og kletta, sem og á hættulegum ferðum þeirra í ókönnuðum geimi.
