Heilinn
Hvernig ber heilinn sig að við að varðveita minningar? Vísindamenn hafa um áraraðir reynt að skýra hvernig við erum fær um að muna mikilvæga hluti en gleyma öðrum. Og á síðustu árum hafa ótal rannsóknir á bæði heilbrigðum manneskjum og persónum með alvarlegt minnisstol hjálpað fræðimönnum að afmarka svarið.
Minnið er vafalítið einn mikilvægasti eiginleiki heilans. Án þess værum við ófær um að læra nokkuð. Við gætum ekki kallað fram minningar frá síðasta sumarfríi, og um leið og við værum sest inn í bílinn værum við búin að gleyma hvert förinni væri heitið. En þetta er aðeins toppurinn á ísjakanum, því minnið sér einnig um að við getum yfirhöfuð starfað dags daglega. Þegar heyrnin nemur hljóð, snertiskynið finnur fyrir snertingu, eða sjónin skynjar hreyfingu útundan sér þá eiga þessi skynáreiti sér stað á sekúndubroti áður en taugaboðin deyja út. Heilinn þarf hins vegar lengri tíma til að tileinka sér þessi áreiti, ráða í samhengi þeirra, tengja þau við fyrri reynslu og ákvarða hvort bregðast þurfi við þeim. Lesa meira
Nú fer heilinn að gera við sig sjálfur
Rafstraumur upp á allt að 8.000 amper þýtur um koparspóluna fáeinum sentimetrum ofan við heila sjúklingsins og læknirinn færir hana fram og aftur, rétt eins og töframaður með sprota sinn. Þótt spólan sé vel einangruðu heyrist frá henni hávært suð og það veldur konunni nokkrum fiðringi í maganum til að byrja með en síðan verður hún þess vör sér til mikils létti Lesa meira
Hvers vegna fær maður lag á heilann?
Flestir þekkja þetta fyrirbrigði en á því eru til tvær mismunandi skýringar, önnur líffræðileg en hin sálfræðileg. Samkvæmt fyrrnefndu kenningunni er í heilanum að finna sérstaka “endurtekningarheilastöð” sem öll spendýr eru útbúin með. Þessi heilastöð sendir út boð til annarra heilastöðva um að endurtaka eitthvað sem einmitt er nýlokið. Heilastöðin er n Lesa meira
Af hverju dettum við ekki fram úr?
Það er alveg rétt að við breytum um stellingu í svefninum margoft á hverri nóttu. Algengt er talið að við snúum okkur 20 – 25 sinnum, um leið og við förum úr einum svefnfasa í annan. Þetta eru yfirleitt ekki mjög miklar hreyfingar en algengt er að við snúum líkamanum um 90 gráður, t.d. af bakinu á hliðina. Og við slíkan snúning er að sjálfsögðu ekkert eðlilegra Lesa meira
Virðist maður feitari í sjónvarpi?
Í sjónvarpsgeiranum hefur fólk lengi verið meðvitað um að allt fólk lítur öðru vísi út í sjónvarpi en í raunveruleikanum. Almennt er sagt að fólk sýnist mörgum kílóum þyngra í sjónvarpi en það er í raun og veru. Og nýlega skjalfestu tveir sálfræðingar við Liverpool-háskóla það sem sjónvarpsfólk hefur lengi haft á tilfinningunni. Hópur fólks var beðinn a Lesa meira
Hvers vegna finnst mér óhöpp “sýnd hægt”
Það hafa ekki verið gerðar neinar vísindalegar rannsóknir á því hvers vegna fólk fær á tilfinninguna að óhöpp gerist hægt. Líklega er skýringin sú að allri athygli er beint að þessu eina atviki og ekkert annað kemst að. Þannig verða skynhrifin meiri og öflugri og taka nánast allt rými í meðvitundinni. Við þetta bætast svo adrenalínviðbrögð líkamans sem enn sk Lesa meira
150 ára barátta við Everest
Manninn hefur lengið langað til að stíga á topp hæsta fjalls heims. Leiðin er hin lengsta og mannskæðasta sem menn hafa tekist á við. Hún hefst með mælingum Breta á miðri 19. öld en það er ekki fyrr en upp úr 1920 sem þeir eru reiðubúnir að reyna við tindinn í fyrsta sinn.
Lifandi Vísindi birti fjórar stórar greinar um merkustu leiðangrana á toppinn: Þann fyrsta, sem því miður misttókst, þann sem tókst, þegar Edmund Hillary sté á tindinn, þann sem Reinhold Messner fór einsamall og svo um árið 1996, sem var þakið slysum.
Hnattrænar áskoranir
Þannig fáum við loftslagið á réttan kjöl
Í desember 2009 funduðu stjórnmálamenn frá öllum heiminum á leiðtogafundi í Kaupmannahöfn, þar sem umræðuefnið var loftslag framtíðarinnar. Markmiðið var að komast að niðurstöðu sem yrði til þess að draga úr hlýnun jarðar, aðallega með því að minnka koltvísýringsmengun.
Lifandi Vísindi birti þrjár stórar greinar um hvaða lausnir nauðsynlegt sé að veðjað sé á, ef ætlunarverkið á að takast. Við höfum í raun yfir að ráða nauðsynlegri tækni til að lækka hitastig jarðar um tvær til þrjár gráður. Ekki nóg með það, heldur ættum við að geta framkvæmt allar breytingarnar á aðeins aldarfjórðungi!
Apollo verkefnið
"Lítið skref fyrir manninn, en risastökk fyrir mannkyn."
Hin frægu orð Neil Armstrongs á mánanum voru hápunkturinn á átta ára undirbúningi, þar sem 400.000 manns höfðu stritað við að raungera undraverðan draum.
Lifandi vísindi hyllir þetta afrek með röð greina þar sem þú getur fylgt í fótspor Apollo-geimfaranna. Fylgist með þeim þegar þeir eru á toppi stærstu eldflaugar sem nokkru sinni hefur verið smíðuð og þeytast út í geiminn. Meðan þeir á 40.000 km/klst. hraða stefna til tungsins. Einnig þeim spennuþrungnu mínútum þegar þeir þurfa að finna sér lendingarstað milli viðsjálverðra gíga og kletta, sem og á hættulegum ferðum þeirra í ókönnuðum geimi.
