Jarðfræði
Langflestar af milljónum tegunda jarðar lifa í hitabeltinu. Ekki er vitað hvers vegna úir og grúir af svo miklu meira lífi þar en annars staðar á hnettinum, en líffræðingar hyggjast finna svarið. Í því augnamiði rannsaka þau nú tré í 40 af skógum hnattarins.
Það má ferðast heila 2.000 km frá Venesúela til suðurhluta Perú án þess að fara yfir einn einasta veg. Hálfa vegu á þessu einstaka svæði er að finna þjóðgarðinn Yasuní í Ekvador, einn af markverðustu stöðum heims. Árið 2010, sem SÞ tileinkuðu líffræðilegum fjölbreytileika, var varla hafið þegar stórt alþjóðlegt rannsóknarteymi afhjúpaði að Yasuní er að líkindum tegundaríkasti staður jarðar. Þar er að finna mestan tegundafjölda fugla, skriðdýra, froskdýra og leðurblaka – og meira en 100.000 skordýrategundir á einum hektara er það mesta sem fyrirfinnst hjá einum hópi dýra nokkurs staðar á jörðu. Þessi ótrúlegi tegundafjöldi í hitabeltinu er ein af helstu ráðgátum líffræðinga, sem þeir hafa leitast við að Lesa meira
Stöðuvötn og stórfljót á Suðurskautslandinu
Jarðfræði Á Suðurskautslandinu hafa bandarískir vísindamenn nú uppgötvað alveg óþekkta vatnsveröld. Á um kílómetra dýpi undir ís og snjó á svæði sem kallast „Íshillan“ á vesturhluta meginlandsins leynast vatnsmikil fljót og stöðuvötn sem fyllast og tæmast á ótrúlega skömmum tíma. Og það voru reyndar einmitt þessar hröðu breytingar sem urðu til þess Lesa meira
Afríka rifnar fyrir framan augu jarðfræðinga.
Jarðfræðingurinn Dereje Ayalew var varla stiginn úr þyrlunni þegar ósköpin dundu á: Jörðin nötraði undir fótum hans og tók að rifna í sundur. Hver sprungan á fætur annarri, sumar metri á dýpt, opnuðust í eyðimerkursandinum. Eftir fáeinar sekúndur var hættan liðin hjá og rykið tók að setjast. Dereje Ayalew gat dregið andann léttar. Hann vissi sem var að þetta sv Lesa meira
Jörðin kraumar
Í óbyggðum Alaska er að finna eldfjallið Pavlof. Þetta keilulaga eldfjall er frábrugðið nær öllum öðrum eldfjöllum fyrir þær sakir að það gýs á tilteknum tímum árs. Langflest gosin verða á haustin og að vetri til, þegar lágur loftþrýstingurinn veldur hækkun vatnshæðar. Samkvæmt heimildum frá Alaska Volcano Observatory þrýstir aukið vatnsmagnið bergkviku upp Lesa meira
Hvaða planta er eitruðust?
Olíuplantan, einkum fræin, inniheldur mikið af rísíni, sem er 6.000 sinnum eitraðra en cýaníð. Þótt undarlegt sé er líka hin ágætasta olía í fræjunum og hún hefur skapað plöntunni vinsældir í meira en 4.000 ár. Olían er m.a. notuð í vax og ýmis konar smurningu. Lesa meira
Milljón ára gamall ís
Jöklafræði Japanskir vísindamenn hafa nú sótt elsta ískjarna heims niður á 3 km dýpi á Suðurskautslandinu. Elsta lag ískjarnans er um milljón ára gamalt og það er búið að taka tvö ár að bora niður á þetta dýpi frá Dome Fuji-stöðinni á Suðurskautslandinu. Í ísnum eru loftbólur og gróðurhúsalofttegundir í þeim geta nú gefið alveg einstæða mynd af lofts Lesa meira
Suðurskautið springur
Jarðfræði Jöklarnir við Amundsenhaf vestan við Suðurskautslandið eru teknir að mynda sprungur og úti í sjó brotna nú minni jakar úr jöklunum en áður. Þetta hafa vísindamenn hjá NASA ásamt stallbræðrum hjá bandarískum og chilenskum háskólum nú uppgötvað með því að skoða íshelluna úr lofti. Þegar brotnar úr skriðjökli sem liggur í sjó fram, myndast yfir Lesa meira
Olíukreppunni er aflýst
Sú var tíðin að olían sprautaðist upp úr jörðinni þegar borinn kom niður í olíulindina. Þegar fyrsta olíulindin opnaðist í Pennsylvaníu í Bandaríkjunum árið 1859 reyndist olían aðeins á 21 metra dýpi og þegar byrjað var að leita að olíu í Mið-Austurlöndum mátti oftast láta sér nægja að bora þar sem hæð var í landslaginu. Hæðirnar voru tákn um olíu og Lesa meira
Ferðin að miðju Jarðar
Harðgert könnunarfar David Stevenson leggur til að sprengd verði 300 – 1000 metra djúp sprunga í yfirborð Jarðar. Sprungan þarf að vera milli 10 cm og 1 m breið og allt að 1000 metra löng. Þessu næst er sprungan fyllt með bráðnu járni sem mun þrýsta á botn sprungunnar með slíkum krafti að járnið tekur að renna dýpra og dýpra í átt að kjarna Jarðar. Um leið og Lesa meira
Áður óþekkt djúp í hafinu
Jarðfræði Áður var aðeins Challengergjáin en nú kemur HMRG-gjáin til sögunnar. Það eru vísindamenn við Hawaii Institute of Geophysics Planetology sem nú hafa uppgötvað djúpa gjá á hafsbotni - gjá sem fyllilega stenst samanburð við Challengergjána. dýpstu gjá heimshafanna, sem nær niður á 11 km dýpi. Rétt eins og Challengergjáin er HMRG-gjáin í Marianerdjúpi sem Lesa meira
150 ára barátta við Everest
Manninn hefur lengið langað til að stíga á topp hæsta fjalls heims. Leiðin er hin lengsta og mannskæðasta sem menn hafa tekist á við. Hún hefst með mælingum Breta á miðri 19. öld en það er ekki fyrr en upp úr 1920 sem þeir eru reiðubúnir að reyna við tindinn í fyrsta sinn.
Lifandi Vísindi birti fjórar stórar greinar um merkustu leiðangrana á toppinn: Þann fyrsta, sem því miður misttókst, þann sem tókst, þegar Edmund Hillary sté á tindinn, þann sem Reinhold Messner fór einsamall og svo um árið 1996, sem var þakið slysum.
Hnattrænar áskoranir
Þannig fáum við loftslagið á réttan kjöl
Í desember 2009 funduðu stjórnmálamenn frá öllum heiminum á leiðtogafundi í Kaupmannahöfn, þar sem umræðuefnið var loftslag framtíðarinnar. Markmiðið var að komast að niðurstöðu sem yrði til þess að draga úr hlýnun jarðar, aðallega með því að minnka koltvísýringsmengun.
Lifandi Vísindi birti þrjár stórar greinar um hvaða lausnir nauðsynlegt sé að veðjað sé á, ef ætlunarverkið á að takast. Við höfum í raun yfir að ráða nauðsynlegri tækni til að lækka hitastig jarðar um tvær til þrjár gráður. Ekki nóg með það, heldur ættum við að geta framkvæmt allar breytingarnar á aðeins aldarfjórðungi!
Apollo verkefnið
"Lítið skref fyrir manninn, en risastökk fyrir mannkyn."
Hin frægu orð Neil Armstrongs á mánanum voru hápunkturinn á átta ára undirbúningi, þar sem 400.000 manns höfðu stritað við að raungera undraverðan draum.
Lifandi vísindi hyllir þetta afrek með röð greina þar sem þú getur fylgt í fótspor Apollo-geimfaranna. Fylgist með þeim þegar þeir eru á toppi stærstu eldflaugar sem nokkru sinni hefur verið smíðuð og þeytast út í geiminn. Meðan þeir á 40.000 km/klst. hraða stefna til tungsins. Einnig þeim spennuþrungnu mínútum þegar þeir þurfa að finna sér lendingarstað milli viðsjálverðra gíga og kletta, sem og á hættulegum ferðum þeirra í ókönnuðum geimi.
