Líffræði
Styrjan lætur ekki að sér hæða. Hún hefur haldið brynvörðu útliti sínu og lifað óbreytt í 250 milljónir ára. Hins vegar eru biksvörtu hrognin í kvið hennar, sem ættu að tryggja framtíð styrjunnar, svo eftirsótt að styrjan er nánast í útrýmingarhættu.
Gífurlegur fjöldi styrjuhrygna í Kaspíahafi leitar upp árnar í átt að bestu hrygningarstöðunum. Þær eru útþandar af eggjum sem þær nú hrygna í klösum sem fljóta um á árbotninum. Fyrr en varir er aragrúi af hængum mættur á svæðið og þeir frjóvga eggin með því að sprauta svili sínu yfir þau. Að viku liðinni hafa frjóvguð eggin svo breyst í litlar styrjur sem synda sjálfar um. Þannig var þessu að minnsta kosti eitt sinn farið. Í dag er hins vegar liðin meira en hálf öld síðan þær fjórar til fimm tegundir sem enn lifa í Kaspíahafi gátu hrygnt fyrirvaralaust. Ástæðan fyrir ógninni gegn þeim 27 tegundum sem synt hafa um heimsins höf undanfarin 250 milljón ár er það sem kalla mætti geðveikislega eftirspurn eftir rándýrum Lesa meira
Af hverju eru ljónin hópdýr?
Ljón eru margt sérkennileg í samanburði við aðrar tegundir kattardýra sem alls eru tæplega 40 talsins. Kettir eru yfirleitt ekki miklar félagsverur og þola í mörgum tilvikum alls ekki aðra einstaklinga nálægt sér nema aðeins um mökunartímann. Hjá nokkrum tegundum má þó sjá einstök dýr saman en þau mynda aldrei fastmótaða hópa eins og ljónin gera. Á þessu sérken Lesa meira
Fleiri kvenfuglar úr hlýju hreiðri
Líffræði Fleiri kvenfuglar koma úr eggjum í hlýju hreiðri en sé heldur svalara í hreiðrinu verða karlfuglar fleiri. Það er vel þekkt fyrirbrigði að hitastig hefur áhrif á kyn afkvæma skriðdýra, en vísindamennirnir hafa ekki áður vitað að kynferði fuglsunga ráðist einnig að einhverju leyti af þeim hita sem ríkir á útungunartímanum. Það var hópur ástralskra Lesa meira
Eru albínóar í öllum tegundum?
Líffræðingar hafa skrásett hvítingja eða “albínóa” meðal nánast allra dýrategunda. Þetta gildir um spendýr, fiska, fugla, froskdýr og skriðdýr. Orsökin er genagalli sem veldur því að litarefni vantar í húðina og þessi genagalli getur komið fram hjá öllum tegundum dýra. Hvítingja er líka t.d. að finna í öllum kynþáttum manna. En þótt hvítingjar komi sem Lesa meira
Söngur hvalanna
Það er langt frá því að hafið sé hið kyrrláta, bláa djúp sem maður ímyndar sér. Dularfull hljóð og undarlegt bergmál sker í gegnum vatnið. Flest koma þessi hljóð frá hvölum. Mjaldurinn, sem hljómar líkast kanarífuglum, notar hljóðið til að finna sér bráð, höfrungar kalla á vini sína, Norðhvalurinn, eða Grænlands-sléttbakurinn, fylgist með ísröndinni fyr Lesa meira
Konungur dýranna á leið úr hásætinu
Um víða veröld eru bændur og hirðingjar að drepa stóru kattardýrin, en á síðustu árum hafa 36 bændur í Laikipia tekið höndum saman um að reyna nýjar aðferðir. Þeir láta ljónin einfaldlega í friði – bændurnir hagnast nefnilega meira á ferðamönnum sem vilja sjá ljónin, þó það kosti nokkuð í traustari girðingum og jafnvel fleiri dauðum nautgripum. Og áranguri Lesa meira
Nota dýr saurinn til varnar?
Saur og þvag vilja flestar skepnur einfaldlega losna við sem hraðast. Til eru þó tegundir sem hafa fundið aðferðir til að nýta hægðir sínar. Lengst gengur lirfa skjaldbökubjöllunnar sem nota saurinn mjög ákveðið sér til varnar. Þessar lirfur eru búnar gaffallaga útvexti á afturendanum. Þær koma síðan saurnum fyrir á þessum gaffli og hann myndar smám saman hlaupkennt Lesa meira
Hákarl stríðir líffræðingum
Í mörg herrans ár hafa líffræðingar undrast hvað verði eiginlega um beinhákarlinn yfir vetrartímann. Þessir risavöxnu fiskar verða 10 metra langir og vega 3-4 tonn, en virðast engu að síður geta horfið sporlaust þegar haustar að. Á mörgum stöðum í veröldinni eru þeir algengir á siglingaleiðum yfir sumarið en verða svo allt í einu sjaldséðir og hverfa loks alveg á Lesa meira
Af hverju ilmar rigningin á sumrin
Sú ferska, örlítið sæta og jarðkennda lykt, sem fylgir eftir regnskúr sem kemur í kjölfar þurrkatíma, stafar af sporum sem regnið þyrlar upp í loftið. Þetta eru sporar niðurbrotsbaktería sem kallast actinomýcetur og lifa og fjölga sér í jarðveginum, helst í hlýjum og rökum jarðvegi. Þegar jarðvegurinn þornar skilja bakteríurnar eftir spora sína í jörðinni. Stóri Lesa meira
Nýuppgötvaður froskur lifandi steingervingur
Líffræði Nú hafa vísindamenn uppgötvað sérkennilegan fjólubláan frosk, sem að líkindum er síðasta óbreytti og núlifandi fulltrúi þeirra froska sem hoppuðu um við fætur risaeðlanna fyrir 65 milljónum ára og þar áður. Froskurinn er kallaður “neffroskurinn frá Sahyadri” og á heimkynni sín í fjöllum á Suður-Indlandi. Hann er síður en svo líkur öðrum frosku Lesa meira
Geta dýr orðið ölvuð?
Áfengi hefur nokkurn veginn sömu áhrif á menn og dýr. Til dæmis hegða fullar bananaflugur sér svipað og ölvað fólk - fyrst verða þær mjög fjörugar en síðan glata þær samhæfingunni og detta loks meðvitundarlausar niður. Rétt eins og hjá mönnum fer þolið eftir líkamsþyngd. Margar dýrategundir neyta áfengs fæðis í náttúrunni. Gerjaðir ávextir og ber geta náð Lesa meira
150 ára barátta við Everest
Manninn hefur lengið langað til að stíga á topp hæsta fjalls heims. Leiðin er hin lengsta og mannskæðasta sem menn hafa tekist á við. Hún hefst með mælingum Breta á miðri 19. öld en það er ekki fyrr en upp úr 1920 sem þeir eru reiðubúnir að reyna við tindinn í fyrsta sinn.
Lifandi Vísindi birti fjórar stórar greinar um merkustu leiðangrana á toppinn: Þann fyrsta, sem því miður misttókst, þann sem tókst, þegar Edmund Hillary sté á tindinn, þann sem Reinhold Messner fór einsamall og svo um árið 1996, sem var þakið slysum.
Hnattrænar áskoranir
Þannig fáum við loftslagið á réttan kjöl
Í desember 2009 funduðu stjórnmálamenn frá öllum heiminum á leiðtogafundi í Kaupmannahöfn, þar sem umræðuefnið var loftslag framtíðarinnar. Markmiðið var að komast að niðurstöðu sem yrði til þess að draga úr hlýnun jarðar, aðallega með því að minnka koltvísýringsmengun.
Lifandi Vísindi birti þrjár stórar greinar um hvaða lausnir nauðsynlegt sé að veðjað sé á, ef ætlunarverkið á að takast. Við höfum í raun yfir að ráða nauðsynlegri tækni til að lækka hitastig jarðar um tvær til þrjár gráður. Ekki nóg með það, heldur ættum við að geta framkvæmt allar breytingarnar á aðeins aldarfjórðungi!
Apollo verkefnið
"Lítið skref fyrir manninn, en risastökk fyrir mannkyn."
Hin frægu orð Neil Armstrongs á mánanum voru hápunkturinn á átta ára undirbúningi, þar sem 400.000 manns höfðu stritað við að raungera undraverðan draum.
Lifandi vísindi hyllir þetta afrek með röð greina þar sem þú getur fylgt í fótspor Apollo-geimfaranna. Fylgist með þeim þegar þeir eru á toppi stærstu eldflaugar sem nokkru sinni hefur verið smíðuð og þeytast út í geiminn. Meðan þeir á 40.000 km/klst. hraða stefna til tungsins. Einnig þeim spennuþrungnu mínútum þegar þeir þurfa að finna sér lendingarstað milli viðsjálverðra gíga og kletta, sem og á hættulegum ferðum þeirra í ókönnuðum geimi.
