Menning og saga
Löngu er vitað að Leonardo Da Vinci var framúrskarandi málari. En hann kemur ennþá vísindamönnum á óvart. Þegar franskir fræðimenn rannsökuðu nýlega frægasta málverk hans, Monu Lisu, með þróaðri röntgentækni kom í ljós nánast óskiljanlega fáguð málaratækni með svonefndu röntgen-flúrljómunar-rófi sem sérfræðingar við m.a. evrópsku geislunarstofnunina nærri borginni Grenoble framkvæmdu. Við rannsóknina kom í ljós að Da Vinci nýtti allt að 40 mismunandi örþunn lög af málningu til að skapa hið fræga bros Monu Lisu. Hvert lag er milli einn og tveir míkrómetrar á þykkt sem er 50 sinnum þynnra en mannshár. Samanlögð þykkt laganna er sjaldnast meira en 30 – 40 míkrómetrar. Innihald hvers lags af litarefnum, olíu og trják Lesa meira
Hvenær var skjöldurinn fyrst notaður?
Þegar á bronsöld, sem náði frá um 3000 – 500 f.Kr., var skjöldurinn notaður til varnar. Þetta vita menn frá fornleifafundum af skjöldum og frá myndum á m.a. krukkum og vopnum þess tíma. Slíkir munir hafa fundist á víðfeðmu svæði, allt frá Evrópu, Norður-Afríku og Mið-Austurlöndum. Óvíst er þó hver beitti fyrstur skildi eða hvenær. En elstu menjar eru frá br Lesa meira
Þekktu Súmerar sólkerfið?
Súmerar, sem fyrstir þjóða sköpuðu borgamenningu fyrir um 5.000 árum, þekktu aðeins þær 5 reikistjörnur sem sjást með berum augum; Merkúr, Venus, Mars, Júpíter og Satúrnus. Tvær ystu pláneturnar, Úranus og Neptúnus uppgötvuðust ekki fyrr en sjónaukar komu til sögunnar. Súmerar gerðu sér heldur ekki grein fyrir því að sólin væri miðpunktur sólkerfisins og reikist Lesa meira
Af hverju er ekki hættulegt að búa í Hírósíma?
Geislunin frá sprengjunum yfir Hírósíma og Nagasakí 1945 varð mörgum að bana en tiltölulega lítil geislavirkni varð þó eftir. Ástæðan er sú að mest var af gammageislun sem hverfur fremur hratt. Um 10% var nifteindageislun sem getur valdið geislavirkni í efnum og um leið skilið geislavirkni eftir á svæðinu. En 80% af þeirri geislun hvarf þó strax á fyrsta sólarhringnum Lesa meira
Marbendlar finnast í ensku skipsflaki
Í dularfullu skipsflaki frá 17. öld hafa breskir fornleifafræðingar við Bornemouth-háskóla gert merkilega uppgötvun. Þeir fundu tvær fagurlega útskornar styttur af marbendlum sem þeir álíta að hafi prýtt skut skipsins. Þessar yfirnáttúrulegu mannverur voru álitnar vara við óveðri. En þegar við bætist 8,4 metra stýri, vandlega útskorið, verður ljóst að skipið var e Lesa meira
Enn fleiri myndir af gullaldarfaraó
Egypskir og evrópskir vísindamenn hafa nú fundið tvær styttur af Amenhotep III. nálægt grafhýsi hans rétt hjá Luxor. Önnur styttan sýnir Amenhotep III. sitjandi, höggvinn í svart granít, en hin er úr kvartsi og sýnir þennan fræga faraó sem sfinx. Amenhotep III. skildi eftir sig meira en 250 styttur eftir langa konungsævi á tíma 18. konungsættarinnar. Hann ríkti á mikil Lesa meira
Elstu fótsporin fundin í Kenya
Steingervingafræði Skammt frá þorpinu Illeret við Turkana-vatn í Norður-Kenya hefur lítill hópur forsögulegra frummanna á göngu skilið eftir sig meira en 30 fótspor í steinrunnum leir. Sporin eru frá mikilsverðu tímabili í þróunarsögunni – þegar ætt manna, Homo, var að þróast og leggja undir sig landið á tveimur fótum. Hvaða tegund frummanna hefur verið hér á Lesa meira
Skyggn kona dæmd sem norn 1944
Sagan hefst 1941 þegar þýskur kafbátur skaut þremur tundurskeytum að enska herskipinu Barham. Skipið sökk og 861 sjómaður drukknaði. Þjóðverjarnir voru ekki vissir um að þeir hefðu hitt og breska flotastjórnin ákvað að halda atburðinum leyndum. Um svipað leyti hélt skoska konan Helen Duncan miðilsfund og sagði þar frá því að Barham hefði sokkið. Einn hinna látnu s Lesa meira
Flugmaður opnaði fyrsta flugbíóið
Sem fyrrverandi flugmaður í bandaríska flotanum var Ed Brown yngri sannfærður um að flugvélar ættu eftir að verða algeng einkafarartæki. Þann 3. júní 1948 opnaði hann því stórt flugvélabíó skammt frá Wall Township í New Jersey. Gestir áttu að koma fljúgandi, lenda á mjórri flugbraut við hliðina á bíóinu og leggja síðan flugvélunum framan við stórt sýningar Lesa meira
21 fórust í sykurflóði
Með miklum hvelli springur gríðarstór tankur við höfnina í Boston fyrirvaralaust. Út úr þessum 15 metra háa geymi þeytast 9 milljón lítrar af þykkfljótandi og límkenndri sykurlausn af svo miklum krafti að hún myndar fjögurra og hálfs metra flóðbylgju sem veldur eyðileggingu og dauða. Heilu húsin lyftast af undirstöðum sínum og lest á upplyftri braut fer út af sporinu Lesa meira
Landbúnaður á hótelþaki
Árið 1904 var Ansonia-byggingin í New York opnuð. Hér var 17 hæða hótel og flottheitin meiri en áður höfðu sést. Í anddyrinu var stærðar gosbrunnur þar sem selir voru á sundi og gestir gátu fengið mat framreiddan á herbergjum sínum. Sérvitur auðmaður, William Earl Dodge Stokes, teiknaði hótelið. Meðal hugmynda hans var sú, að bjóða upp á alveg ferskar afurðir. Lesa meira
150 ára barátta við Everest
Manninn hefur lengið langað til að stíga á topp hæsta fjalls heims. Leiðin er hin lengsta og mannskæðasta sem menn hafa tekist á við. Hún hefst með mælingum Breta á miðri 19. öld en það er ekki fyrr en upp úr 1920 sem þeir eru reiðubúnir að reyna við tindinn í fyrsta sinn.
Lifandi Vísindi birti fjórar stórar greinar um merkustu leiðangrana á toppinn: Þann fyrsta, sem því miður misttókst, þann sem tókst, þegar Edmund Hillary sté á tindinn, þann sem Reinhold Messner fór einsamall og svo um árið 1996, sem var þakið slysum.
Hnattrænar áskoranir
Þannig fáum við loftslagið á réttan kjöl
Í desember 2009 funduðu stjórnmálamenn frá öllum heiminum á leiðtogafundi í Kaupmannahöfn, þar sem umræðuefnið var loftslag framtíðarinnar. Markmiðið var að komast að niðurstöðu sem yrði til þess að draga úr hlýnun jarðar, aðallega með því að minnka koltvísýringsmengun.
Lifandi Vísindi birti þrjár stórar greinar um hvaða lausnir nauðsynlegt sé að veðjað sé á, ef ætlunarverkið á að takast. Við höfum í raun yfir að ráða nauðsynlegri tækni til að lækka hitastig jarðar um tvær til þrjár gráður. Ekki nóg með það, heldur ættum við að geta framkvæmt allar breytingarnar á aðeins aldarfjórðungi!
Apollo verkefnið
"Lítið skref fyrir manninn, en risastökk fyrir mannkyn."
Hin frægu orð Neil Armstrongs á mánanum voru hápunkturinn á átta ára undirbúningi, þar sem 400.000 manns höfðu stritað við að raungera undraverðan draum.
Lifandi vísindi hyllir þetta afrek með röð greina þar sem þú getur fylgt í fótspor Apollo-geimfaranna. Fylgist með þeim þegar þeir eru á toppi stærstu eldflaugar sem nokkru sinni hefur verið smíðuð og þeytast út í geiminn. Meðan þeir á 40.000 km/klst. hraða stefna til tungsins. Einnig þeim spennuþrungnu mínútum þegar þeir þurfa að finna sér lendingarstað milli viðsjálverðra gíga og kletta, sem og á hættulegum ferðum þeirra í ókönnuðum geimi.
