Þróun himingeimsins
Enginn vafi leikur á að ís er að finna á Mars. Stjörnufræðingar geta beinlínis séð hvítan ísinn á pólunum þar sem hann liggur í margra metra lagi. En nú hefur geimkanninn Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) einnig fundið ís nær miðbaug Mars á breiddargráðu sem hér á jörðu samsvarar suðurhluta Evrópu. Ísinn liggur mörg hundruð metra undir yfirborðinu á svæðinu Deuteromilus Mensai sem er á 42,4° norðlægrar breiddar á afar jarðfræðilega áhugaverðu svæði. Þar liggja mörkin milli gamals landslags þöktu gígum og flatri láglendri sléttu Vastitas Borealis, sem kann að hafa verið þakið hafi fyrir meira en 2 milljörðum ára. Landslagið þarna er alsett stökum björgum, flötum sléttum og giljum. Utanfrá er fátt sérstakt að sjá Lesa meira
Hvað verður um jörðina þegar sólin brennur upp?
Eftir svo sem fjóra milljarða ára hefur sólin nýtt allan vetnisforða sinn og þá mun hún þenjast út og breytast í rauða risastjörnu sem nær alla leið þangað út í sólkerfið þar sem jörðin er nú. Þegar að þessu kemur er alveg ljóst að sólin gleypir í sig bæði Merkúr og Venus en örlög jarðarinnar að því er þetta varðar eru nokkuð óvissari. Þegar sólin t Lesa meira
Hvað eru sólblettir?
Hitastigið á yfirborði sólar er um 5.000 gráður. Á sólbletti er hitinn um 1.500 - 2.000 gráðum lægri og því verður svæðið dekkra að sjá. Þessi tiltölulega svölu svæði stafa af segulvirkni í sólinni. Mikill hluti efnis á yfirborðinu eru rafhlaðnir hlutar frumeinda sem bæði valda seguláhrifum og verða fyrir þeim. Líta má á sólblett sem enda á röri sem gert Lesa meira
Vondi tvíburinn rannsakaður
Á vorum dögum velta vísindamennirnir enn fyrir sér hvort hugsanlega gæti leynst líf á Venusi, þó reyndar í mun minna mæli en forðum. Þótt þessi reikistjarna sé vissulega fjandsamleg öllu lífi mætti þó hugsa sér að örverur gætu hafst við í 60 km hæð upp í gufuhvolfinu þar sem hitastig er 50 - 70° og nokkuð stöðugt. Þar er líka að finna talsvert vatn bundið í Lesa meira
Eru til stjörnur utan við stjörnuþokurnar?
Allt fram á síðasta áratug 20. aldar voru aðeins þekkt örfá dæmi um stjörnur sem vafasamt gat talist að tilheyrðu ákveðinni stjörnþoku. Þetta átti þá einkum við um stjörnur í grennd við Vetrarbrautina. En árið 1997 uppgötvuðu vísindamennirnir, með hjálp Hubble-sjónaukans, meira en 600 stakar stjörnur í Virgo-stjörnuþokuþyrpingunni, sem svo er nefnd og er í um Lesa meira
Hve oft myndast nýjar stjörnur?
Að meðaltali verður til ný stjarna í Vetrarbrautinni 18. hvern dag. Fyrir eru um 100 milljarðar stjarna í þessari stjörnuþoku. Lesa meira
Hve hratt þenst alheimurinn út?
Útþenslu alheimsins má reikna samkvæmt lögmáli Hubbles, sem kennt er við bandaríska stjörnufræðinginn Edwin Powell Hubble (1889 – 1953), sem sannaði þetta árið 1929. Sjálfur talaði hann um “vik stjörnuþokanna”. Hann komst sem sé að því að öll hin fjarlægu stjörnukerfi, stjörnuþokurnar, eru ekki aðeins á hreyfingu frá okkur, heldur fer hreyfing þeirra eftir á Lesa meira
150 ára barátta við Everest
Manninn hefur lengið langað til að stíga á topp hæsta fjalls heims. Leiðin er hin lengsta og mannskæðasta sem menn hafa tekist á við. Hún hefst með mælingum Breta á miðri 19. öld en það er ekki fyrr en upp úr 1920 sem þeir eru reiðubúnir að reyna við tindinn í fyrsta sinn.
Lifandi Vísindi birti fjórar stórar greinar um merkustu leiðangrana á toppinn: Þann fyrsta, sem því miður misttókst, þann sem tókst, þegar Edmund Hillary sté á tindinn, þann sem Reinhold Messner fór einsamall og svo um árið 1996, sem var þakið slysum.
Hnattrænar áskoranir
Þannig fáum við loftslagið á réttan kjöl
Í desember 2009 funduðu stjórnmálamenn frá öllum heiminum á leiðtogafundi í Kaupmannahöfn, þar sem umræðuefnið var loftslag framtíðarinnar. Markmiðið var að komast að niðurstöðu sem yrði til þess að draga úr hlýnun jarðar, aðallega með því að minnka koltvísýringsmengun.
Lifandi Vísindi birti þrjár stórar greinar um hvaða lausnir nauðsynlegt sé að veðjað sé á, ef ætlunarverkið á að takast. Við höfum í raun yfir að ráða nauðsynlegri tækni til að lækka hitastig jarðar um tvær til þrjár gráður. Ekki nóg með það, heldur ættum við að geta framkvæmt allar breytingarnar á aðeins aldarfjórðungi!
Apollo verkefnið
"Lítið skref fyrir manninn, en risastökk fyrir mannkyn."
Hin frægu orð Neil Armstrongs á mánanum voru hápunkturinn á átta ára undirbúningi, þar sem 400.000 manns höfðu stritað við að raungera undraverðan draum.
Lifandi vísindi hyllir þetta afrek með röð greina þar sem þú getur fylgt í fótspor Apollo-geimfaranna. Fylgist með þeim þegar þeir eru á toppi stærstu eldflaugar sem nokkru sinni hefur verið smíðuð og þeytast út í geiminn. Meðan þeir á 40.000 km/klst. hraða stefna til tungsins. Einnig þeim spennuþrungnu mínútum þegar þeir þurfa að finna sér lendingarstað milli viðsjálverðra gíga og kletta, sem og á hættulegum ferðum þeirra í ókönnuðum geimi.
