Þróun mannsins
Hvernig getur staðið á því að augnhár vaxa öðruvísi en hár á höfðinu, svo dæmi sé nefnt?
Maðurinn er með á að giska fimm milljónir hára á líkamanum, sem skiptast þannig að um 100.000 vaxa í hársverðinum en afganginn er að finna víðs vegar um líkamann, að undanskildum lófum og iljum. Hvert einasta hár myndast í sínum eigin hársekk, sem stjórnast af boðefnum líkamans um að láta hárið vaxa, stöðva vöxtinn og leggjast í dvala ellegar að sleppa taki á hárinu með þeim afleiðingum að það dettur af. Lengd háranna ræðst svo af lengd vaxtarskeiðsins en slíkt skeið getur staðið yfir í nokkur ár þegar höfuðhár eiga í hlut en á hinn bóginn vaxa augabrúnir aðeins í örfáa mánuði í senn. Vaxtarhraði hársekkjanna stjórnast af ýmsum hormónum en hársekkirnir bregðast ekki eins við þeim og því vaxa hár með ólí Lesa meira
Sveigð lend heldur konum uppréttum
Læknisfræði Konur sem komnar eru langt á meðgöngu, geta virst afkáralegar, en eru engu að síður eins konar þróunarfræðilegt meistaraverk. Nýjar bandarískar rannsóknir sýna að hryggsúla konunnar er líkust langþróaðri verkfræðihönnun og neðstu hryggjarliðirnir hafa á milljónum ára tekið framförum sem gera það að verkum að konan helst upprétt, þrátt fyrir þu Lesa meira
Af hverju skiptum við um tennur?
Stærð barnatanna hentar litlum börnum ágætlega en væri alveg ófullnægjandi í fullorðnu fólki. Þessar litlu mjólkurtennur passa einfaldlega ekki inn í stærðarhlutföll höfuðsins og þá sérstaklega munnsins. Mjólkurtennurnar taka að þroskast strax á 7. viku meðgöngu. Flest börn fæðast tannlaus en tennurnar eru í felum undir gómunum og hinar fyrstu birtast yfirleitt þe Lesa meira
Snaróður eða snillingur
Þrátt fyrir að Einstein og Bohr hafi báðir litið út fyrir að vera sérvitringar, þá er enginn vafi á að margir helstu hugsuðir sögunnar voru rétt eins galnir og þeir voru gáfaðir. Breski geðlæknirinn Felix Post leitaðist árið 1994 við að sálgreina snillinga fortíðar út frá ævisögum og bréfaskriftum, sem gætu varpað ljósi á persónuleika þeirra. Niðurstöður Lesa meira
Neandertalsmaðurinn skapaður upp á nýtt
Steingervingafræði. Í fyrsta sinn í sögunni geta vísindamenn og safngestir nú virt fyrir sér heila beinagrind Neandertalsmanns. Miklum fjölda fornra beina úr Neandertalsmönnum hefur verið safnað saman og þessi einstæða eftirgerð unnin á grundvelli þeirra. Beinagrindin er um 164 sm á hæð og gerð úr afsteypum af beinafundum í Evrópu og Mið-Austurlöndum. T.d. eru rifbei Lesa meira
Blindir skulu sjá með tungunni
Við sjáum með augunum. Flestir munu reiðubúnir að samþykkja þessa fullyrðingu. En Paul Bach-y-Rita, prófessor við Wisconsin-háskóla í Bandaríkjunum er þó reyndar á öðru máli. Hann telur að við sjáum með heilanum og með myndavél sem tengd er við tunguna megi veita blindu fólki ósvikna sjónupplifun. Eðlileg sjón grípur ljóshrif frá umhverfinu og þessi ljóshrif Lesa meira
Karlmaðurinn er að hverfa
Karlmaðurinn er í alvarlegri útrýmingarhættu. Þessu geta erfðafræðingar nú slegið föstu eftir að búið er að kortleggja allt erfðamengi mannsins. Niðurstöðurnar eru sem sé einkar dapurlegar að því er varðar Y-litninginn, sem ákvarðar kyn karla. Þessi litningur er eins konar erfðafræðilegur ruslahaugur, yfirfullur af ónothæfum og úrkynjuðum erfðavísum og litningu Lesa meira
150 ára barátta við Everest
Manninn hefur lengið langað til að stíga á topp hæsta fjalls heims. Leiðin er hin lengsta og mannskæðasta sem menn hafa tekist á við. Hún hefst með mælingum Breta á miðri 19. öld en það er ekki fyrr en upp úr 1920 sem þeir eru reiðubúnir að reyna við tindinn í fyrsta sinn.
Lifandi Vísindi birti fjórar stórar greinar um merkustu leiðangrana á toppinn: Þann fyrsta, sem því miður misttókst, þann sem tókst, þegar Edmund Hillary sté á tindinn, þann sem Reinhold Messner fór einsamall og svo um árið 1996, sem var þakið slysum.
Hnattrænar áskoranir
Þannig fáum við loftslagið á réttan kjöl
Í desember 2009 funduðu stjórnmálamenn frá öllum heiminum á leiðtogafundi í Kaupmannahöfn, þar sem umræðuefnið var loftslag framtíðarinnar. Markmiðið var að komast að niðurstöðu sem yrði til þess að draga úr hlýnun jarðar, aðallega með því að minnka koltvísýringsmengun.
Lifandi Vísindi birti þrjár stórar greinar um hvaða lausnir nauðsynlegt sé að veðjað sé á, ef ætlunarverkið á að takast. Við höfum í raun yfir að ráða nauðsynlegri tækni til að lækka hitastig jarðar um tvær til þrjár gráður. Ekki nóg með það, heldur ættum við að geta framkvæmt allar breytingarnar á aðeins aldarfjórðungi!
Apollo verkefnið
"Lítið skref fyrir manninn, en risastökk fyrir mannkyn."
Hin frægu orð Neil Armstrongs á mánanum voru hápunkturinn á átta ára undirbúningi, þar sem 400.000 manns höfðu stritað við að raungera undraverðan draum.
Lifandi vísindi hyllir þetta afrek með röð greina þar sem þú getur fylgt í fótspor Apollo-geimfaranna. Fylgist með þeim þegar þeir eru á toppi stærstu eldflaugar sem nokkru sinni hefur verið smíðuð og þeytast út í geiminn. Meðan þeir á 40.000 km/klst. hraða stefna til tungsins. Einnig þeim spennuþrungnu mínútum þegar þeir þurfa að finna sér lendingarstað milli viðsjálverðra gíga og kletta, sem og á hættulegum ferðum þeirra í ókönnuðum geimi.
