Uppfinningar
Vísindamenn hafa hermt eftir gripi í fótum gekkóeðlurnar.
Teymi verkfræðinga við Stanford University í BNA hefur hannað fjórfætt vélmenni sem getur gengið lóðrétt upp glerrúðu. Vélmennið er nefnt Stickybot eftir getu þess til að líma sig fast við slétt yfirborð. Vísindamennirnir rannsökuðu fyrst fætur á gekkóeðlum sem hafa einstaka getu til að klifra upp slétt yfirborð. Fæturnir eru alsettir milljónum örsmárra flipa er líkjast hárum. Endar þeirra eru floskenndir og með þeim geta þeir gripið í stakar sameindir á sléttu yfirborði. Þannig getur gekkóeðlan límt sig fasta á yfirborð án þess að styðjast við sogskálar eða límkenndan vökva. Næsta skref verkfræðinganna var að útbúa gúmmíefni með sömu gerð yfirborðs eins og á fótum gekkóeðlunnar. Þetta gúmmíefni var fe Lesa meira
Hvaða tækni er notuð til að skipta um lit í gleraugum?
Gleraugu sem verða sjálfkrafa að sólgleraugum í sólskini gera það fyrir tilverknað ljósnæmra sameinda sem breyta um lit þegar þær verða fyrir útfjólubláu ljósi. Fyrstu gleraugun af þessu tagi komu á markað upp úr 1960 og þá var svonefndum silfurhalíðum bætt í glerið. Silfurhalíð eru efnasambönd silfurs og bróms eða klórs. Þegar útfjólublátt ljós skín á þ Lesa meira
Hvernig er hægt að fjarstýra armbandsúri?
Útvarpsbylgjustýrt úr virkar í meginatriðum alveg eins og hver önnur kvartsklukka. Kvartsklukkum er stýrt af kvartskristal og þær eru svo nákvæmar að ekki skeikar nema í mesta lagi 10 sekúndum á mánuði. En í samanburði við atómklukkur telst það þó gríðarleg ónákvæmni. Atómklukku skeikar nefnilega ekki nema í allra mesta lagi um eina sekúndu á milljón árum. Ti Lesa meira
Hvernig varð þverflautan til?
Elstu þverflauturnar eru frá 9. öld f.Kr. en þá voru flautur algengar í Kína og Japan. Fyrstu þverflauturnar voru úr tré og afar frumstæðar. Þær voru því lakari hljóðfæri en blokkflautur og sennilega mest notaðar til merkjasendinga. Í Evrópu voru þverflautur allt fram á 17. öld einkum notaðar í her og þá svokallaðar svissneskar flautur, háværar og gjallandi þver Lesa meira
Hattur lætur hárið vaxa
Settu á þig loftþétta hattinn í nokkrar mínútur á degi hverjum og innan skamms fer hárið að vaxa á skallanum á ný. Og þú borgar ekkert nema hatturinn virki! Þannig auglýsti bandarískt fyrirtæki í byrjun 20. aldar. Hatturinn kallaðist „Modern Vacuum Cap“ og líktist helst hermannahjálmi með áfastri slöngu. Þegar loft var sogað úr hattinum átti undirþrýstingurinn Lesa meira
Talnagrind sigraði reiknivél
Árið 1946 var í Tokyo háð keppni milli rafknúinnar reiknivélar sem óbreyttur bandarískur hermaður stjórnaði og „soroban“ eða talnagrindar sem var í höndum starfsmanns japönsku póstþjónustunnar. Bandaríkjamönnunum til mikillar furðu reyndist talnagrindin bæði fljótvirkari og nákvæmari. Lesa meira
Úrsmiður byggði tevél
Árið 1902 fann breski úrsmiðurinn Albert E. Richardson upp fyrstu tevélina. Vekjaraklukka hringir á ákveðnum tíma og strýkur eldspýtu neðan í ketilinn. Þegar vatnið síður veldur gufan því að ketillinn snýst og hellir vatninu ofan í tekönnu. Þegar teið er tilbúið hringir klukkan aftur og nú hitnar fjöður sem ýtir loki yfir eldsneytisgeyminn – sem sagt ef allt virkar Lesa meira
Njósnavél seldist grimmt
Árið 1886 keypti C.P. Stirn frá Berlín framleiðsluréttinn að njósnamyndavél, sem Bandaríkjamaðurinn Robert D. Gray hafði fundið upp og tryggði sér um leið ótrúlegar sölutekjur. Á aðeins 2 árum seldi hann 15.000 eintök af myndavélinni sem hann kallaði „Consealed Vest Camera“. Linsan var dulbúin sem hnappur og var stungið út um hnappagat. Á vélina var hægt að taka Lesa meira
Umhverfis jörðina á sólarsellum
Þann 3. desember 2009 skráði sólarselluflaugin Solar Impulse nafn sitt í sögubækur. Þá flaug þessi veikburða mannaða flugvél 350 m í nokkurra metra hæð yfir flugbraut í Sviss. Solar Impulse er árangur af meira en 6 ára þrotlausu þróunarstarfi, sem náði hámarki núna í júlí þegar þessi mannaða flaug fór umhverfis jörðu á sólarorkunni einni saman. Forkólfurin Lesa meira
Xerox þróar rafprent áfram
Alllengi hefur verið hægt að koma rafrásum fyrir í t.d. fötum. Hjá Xerox hafa menn þróað frumgerð sem prentar með silfurbleki og þar með má framkalla rafræna áletrun á nánast hverju sem er, allt frá nærbuxum til umbúða. Lesa meira
Snúður sér um jafnvægið
Ný uppfinning, kölluð „Gyrowheel“ gæti nú gjörbylt því hvernig börn læra að hjóla. Í stað stuðningshjólanna sem ekki kenna börnunum almennilega að halda jafnvægi, getur þetta nýja hjól kennt þeim það smátt og smátt. Það er svonefndur snúður eða „gýróskóp“ sem heldur jafnvæginu. Þetta er skífa sem snýst á miklum hraða inni í framhjólinu. Hún er kn Lesa meira
150 ára barátta við Everest
Manninn hefur lengið langað til að stíga á topp hæsta fjalls heims. Leiðin er hin lengsta og mannskæðasta sem menn hafa tekist á við. Hún hefst með mælingum Breta á miðri 19. öld en það er ekki fyrr en upp úr 1920 sem þeir eru reiðubúnir að reyna við tindinn í fyrsta sinn.
Lifandi Vísindi birti fjórar stórar greinar um merkustu leiðangrana á toppinn: Þann fyrsta, sem því miður misttókst, þann sem tókst, þegar Edmund Hillary sté á tindinn, þann sem Reinhold Messner fór einsamall og svo um árið 1996, sem var þakið slysum.
Hnattrænar áskoranir
Þannig fáum við loftslagið á réttan kjöl
Í desember 2009 funduðu stjórnmálamenn frá öllum heiminum á leiðtogafundi í Kaupmannahöfn, þar sem umræðuefnið var loftslag framtíðarinnar. Markmiðið var að komast að niðurstöðu sem yrði til þess að draga úr hlýnun jarðar, aðallega með því að minnka koltvísýringsmengun.
Lifandi Vísindi birti þrjár stórar greinar um hvaða lausnir nauðsynlegt sé að veðjað sé á, ef ætlunarverkið á að takast. Við höfum í raun yfir að ráða nauðsynlegri tækni til að lækka hitastig jarðar um tvær til þrjár gráður. Ekki nóg með það, heldur ættum við að geta framkvæmt allar breytingarnar á aðeins aldarfjórðungi!
Apollo verkefnið
"Lítið skref fyrir manninn, en risastökk fyrir mannkyn."
Hin frægu orð Neil Armstrongs á mánanum voru hápunkturinn á átta ára undirbúningi, þar sem 400.000 manns höfðu stritað við að raungera undraverðan draum.
Lifandi vísindi hyllir þetta afrek með röð greina þar sem þú getur fylgt í fótspor Apollo-geimfaranna. Fylgist með þeim þegar þeir eru á toppi stærstu eldflaugar sem nokkru sinni hefur verið smíðuð og þeytast út í geiminn. Meðan þeir á 40.000 km/klst. hraða stefna til tungsins. Einnig þeim spennuþrungnu mínútum þegar þeir þurfa að finna sér lendingarstað milli viðsjálverðra gíga og kletta, sem og á hættulegum ferðum þeirra í ókönnuðum geimi.
